Bijna elk bedrijf verpakt iets. Een doos, een folie, een fles of een zakje om je product veilig bij de klant te krijgen. Precies dat alledaagse onderdeel van je bedrijfsvoering verandert de komende jaren ingrijpend. In 2023 produceerde de EU 79,7 miljoen ton verpakkingsafval, omgerekend 177,8 kilo per inwoner. Die berg moet omlaag, en de PPWR is daarvoor het belangrijkste instrument. De PPWR, voluit de Packaging and Packaging Waste Regulation, stelt nieuwe eisen aan zo goed als alle verpakking die op de Europese markt komt. En anders dan veel bedrijven denken, raakt dat niet alleen grote fabrikanten. Importeer je producten, run je een webshop of breng je verpakte goederen op de markt, dan heb je ermee te maken.
In dit artikel zetten we in het kort uiteen wat de PPWR is, voor wie hij geldt, wat er verandert en hoe je je voorbereidt.
Wat is de PPWR?
De PPWR is de nieuwe Europese verpakkingsverordening, officieel Verordening (EU) 2025/40. Hij vervangt de oude verpakkingsrichtlijn uit 1994 (Richtlijn 94/62/EG), en dat verschil is belangrijker dan het klinkt. Een richtlijn moet elk land eerst vertalen naar eigen wetgeving, waardoor de regels per lidstaat verschillen. Een verordening werkt direct en overal in de EU hetzelfde, zonder nationale omzetting. Of je nu in Nederland, Duitsland of Spanje verkoopt, dezelfde eisen gelden. De algemene toepassingsdatum is 12 augustus 2026.
Het doel is duidelijk. Minder verpakkingsafval, verpakking die daadwerkelijk recyclebaar is, meer gerecycled materiaal erin, minder zorgwekkende stoffen en meer hergebruik. Samen moeten die de groeiende berg verpakkingsafval in Europa terugdringen en de overgang naar een circulaire economie versnellen. De PPWR staat daarin niet op zichzelf. Hij hoort bij een bredere golf Europese duurzaamheidswetgeving, naast bijvoorbeeld de ESPR de CSDDD.
Voor wie geldt deze EU-regulering?
Kort gezegd voor iedereen die verpakking op de Europese markt brengt. Dat is een brede groep. Producenten, importeurs, distributeurs, fulfilmentbedrijven en online marktplaatsen vallen er allemaal onder. Het bijzondere is dat je rol bepaalt wat je precies moet doen. Dezelfde doos kan voor de ene partij vooral een rapportageplicht betekenen en voor de andere een opgave om te herontwerpen.
Veel bedrijven schatten hun rol verkeerd in. Importeurs gaan er soms van uit dat de buitenlandse fabrikant verantwoordelijk is, terwijl zij in de EU juist als eerste de verpakking op de markt brengen. Webshops onderschatten vaak hun positie. En de gedachte “wij zijn te klein, dit geldt niet voor ons” klopt zelden, want er is geen algemene vrijstelling op basis van bedrijfsgrootte. Je rol bepalen is daarom de eerste en belangrijkste stap.
De tien thema’s in het kort
De PPWR is breed. Om grip te houden helpt het om de verordening op te delen in tien thema’s. Hieronder staan ze, met in één zin wat ze inhouden en wanneer je eraan moet voldoen worden. Houd er rekening mee dat de datums grof zijn aangehouden; een aantal eisen wordt nog ingevuld via aanvullende Europese regelgeving, de zogeheten gedelegeerde handelingen.
| Thema | Wat het inhoudt | Vanaf wanneer |
| Compliance en governance | Je toont aan dat je verpakking voldoet met technische documentatie en een conformiteitsverklaring. | 2026, oplopend |
| Zorgwekkende stoffen | Zware metalen (lood, cadmium, kwik en chroom VI) mogen samen niet boven 100 mg/kg uitkomen in welke verpakking dan ook, en stoffen zoals PFAS in verpakking die levensmiddelen raakt zijn aan strenge grenzen gebonden. | 2026 |
| Labeling en identificatie | Geharmoniseerde labels op materiaalsoort en op afvalbakken, plus markering van herbruikbare verpakking. | 2028 |
| Recyclebaarheid | Verpakking moet ontworpen zijn voor recycling en een minimale recyclebaarheidsklasse halen om op de markt te mogen. | 2030, strenger in 2038 |
| Gerecycled materiaal | Kunststofverpakking moet een minimumpercentage gerecycled materiaal bevatten. | 2030, hoger in 2040 |
| Hergebruik | Voor bepaalde transport en groepsverpakking gelden doelen voor herbruikbaarheid. | 2030, oplopend |
| Minimalisatie | Verpakking mag niet groter of zwaarder zijn dan nodig, en lege ruimte in dozen wordt gemaximeerd. | 2030 |
| Verboden en beperkingen | Bepaalde kunststofformaten voor eenmalig gebruik worden verboden. | 2030 |
| Composteerbaarheid | Een aantal specifieke items moet composteerbaar zijn. | nog nader vast te stellen |
| Producentenverantwoordelijkheid | Producenten registreren en doen aangifte; in Nederland loopt dit via Verpact. | loopt nu al, verandert |
De data in vogelvlucht
De headline boven het nieuws is 12 augustus 2026, het moment waarop de PPWR van toepassing wordt en de eerste verplichtingen ingaan. Maar het echte werk ligt verderop in de tijdlijn. Rond 2028 komt het geharmoniseerde labelingsysteem en worden de criteria voor recyclebaarheid uitgewerkt. Het zwaartepunt ligt in 2030: dan gaan de eisen voor gerecycled materiaal, de recyclebaarheidsklassen, de hergebruikdoelen en de eerste verboden formaten gelden. Verpakking wordt straks ingedeeld in een klasse van A tot en met E; vanaf 2030 mag alleen klasse A tot en met C nog op de markt en vanaf 2038 alleen A en B. Daarna gaat de lat verder omhoog richting 2035 en 2040.
Let op dat er geen algemene overgangsperiode is. Verpakking die niet voldoet, mag na 12 augustus 2026 niet meer op de markt worden gebracht. Voorraad die al in de keten zit mag vaak nog worden verkocht, maar de regels daarvoor verschillen per lidstaat.
Het is verleidelijk om 2030 als ver weg te zien. Toch is dat een misvatting. Het herontwerpen van een verpakking en het meekrijgen van je leveranciers kost al snel een tot twee jaar. Voor wie nu nog niet weet welke verpakkingen straks niet meer voldoen, is 2030 dus dichterbij dan het lijkt.
Wordt de datum nog uitgesteld?
Delen van de industrie hebben de afgelopen tijd aangedrongen op uitstel van de toepassingsdatum, met als argument dat een aantal technische details nog niet volledig is uitgewerkt. De Europese Commissie houdt echter vast aan 12 augustus 2026 en publiceerde op 30 maart 2026 een definitief richtsnoer met een uitgebreide lijst met vragen en antwoorden, bedoeld om de verordening overal in de EU op dezelfde manier uit te leggen. De boodschap is daarmee helder: reken niet op uitstel en begin met voorbereiden.
Wat moet je straks aantonen?
Voldoen is één ding, aantonen dat je voldoet is iets anders. Onder de PPWR moet je je conformiteit kunnen onderbouwen met technische documentatie en een conformiteitsverklaring. Dat is precies het onderdeel waar veel bedrijven nog niets voor klaar hebben liggen. De Europese Commissie kan die documentatie opvragen en verwacht dat je haar binnen tien dagen kunt aanleveren, dus losse bewijzen verspreid door de keten zijn niet genoeg.
Het loont om die documentatie vroeg op orde te brengen. In Nederland houden onder meer de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit en de Inspectie Leefomgeving en Transport toezicht, en bij overtredingen kunnen boetes volgen. Zonder bewijs is bovendien lastig hard te maken dat je verpakking aan de eisen voldoet, of je nu te maken krijgt met een toezichthouder, een afnemer of een financier.
Digitale labels en QR codes
De PPWR maakt verpakking ook digitaal. Vanaf 2028 komt er naast het geharmoniseerde label een QR code of vergelijkbare datadrager op de verpakking, die verwijst naar informatie over het materiaal, het gerecyclede gehalte, eventuele zorgwekkende stoffen en hoe je de verpakking weggooit. Verwar dit niet met het digitaal productpaspoort (DPP). Dat is een aparte verplichting uit de Ecodesignverordening en gaat over producten, niet over verpakking. De twee worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt, en de PPWR leunt voor de definitie van zorgwekkende stoffen op datzelfde Ecodesignkader, maar het blijven verschillende systemen.
In vier stappen voorbereiden
- Bepaal je rol. Ben je producent, importeur, distributeur of iets anders? Je rol bepaalt al je verdere verplichtingen, dus dit is de logische eerste stap.
- Inventariseer je verpakkingen. Breng in kaart welke verpakkingen je gebruikt, van welk materiaal ze zijn en in welke volumes je ze op de markt brengt.
- Vind de gaten. Leg je verpakkingen naast de eisen en kijk waar je nu nog niet voldoet, vooral op gerecycled materiaal, recyclebaarheid en verboden formaten.
- Start op tijd met leveranciers en herontwerp. Dit is de stap met de langste doorlooptijd. Wachten tot vlak voor een deadline is geen optie.
Veelgestelde vragen
Geldt de PPWR ook voor mijn webshopverpakking?
Ja. Verpakking voor online verkoop valt nadrukkelijk onder de verordening, inclusief regels over de hoeveelheid lege ruimte in de doos.
Geldt het ook voor het MKB?
Ja, grotendeels. Er is geen algemene vrijstelling op basis van bedrijfsgrootte; je rol bepaalt welke eisen gelden. De allerkleinste ondernemingen krijgen voor een aantal verplichtingen lichtere regels, bijvoorbeeld dat de technische documentatie bij hun EU leverancier ligt, maar van de producentenverantwoordelijkheid zijn ook zij niet vrijgesteld. Reken er dus op dat het ook voor jou geldt. Voor mkb’ers hebben we aparte duurzaamheidsondersteuning.
Moet ik als importeur ook iets?
Ja. Breng je producten van buiten de EU op de markt, dan ben je vaak degene die in Europa als eerste de verpakking introduceert, met de bijbehorende plichten.
Wat gebeurt er als ik niet voldoe?
Verpakking die niet aan de eisen voldoet mag je niet op de markt brengen. Toezichthouders kunnen je documentatie opvragen en boetes opleggen. De precieze nationale sanctionering wordt in Nederland nog vastgelegd in aanvullende wetgeving.
Vervangt de PPWR de Nederlandse regels?
De PPWR werkt direct in de hele EU. De nationale uitvoering, zoals de producentenverantwoordelijkheid via Verpact, blijft bestaan en wordt op de nieuwe verordening aangepast.
Waar begin je?
De PPWR is omvangrijk, en wat hij precies voor jou betekent hangt sterk af van je rol en je verpakkingen. Wil je snel weten waar je staat? Empact ontwikkelt momenteel een gratis tool die op basis van jouw situatie je rol bepaalt en je taken op een rij zet. Een prettige eerste stap om overzicht te krijgen. En als het erop aankomt dat alles klopt, denken we graag met je mee om er ook echt waarde uit te halen. Wil je sparren over jouw situatie? Neem gerust contact op.