Verandert AI de manier waarop we werken aan duurzaamheid? Met die vraag kwamen op 24 juni professionals uit verschillende sectoren samen in Oceans in Haarlem, voor een nieuwe editie van de Empact Impact Circle. Het was een kleine bijeenkomst met een groot gesprek: er werd flink gevraagd en getwijfeld, over de kansen van AI en net zo goed over de grenzen.
Eén ding viel op. We kwamen bijeen voor de technologie, en de gesprekken over mensen maakten de meeste indruk.
Wat we vandaag vrezen, vreesden we eerder ook
Martin de Jong opende met een rake vergelijking. Bijna alle zorgen die we nu over AI horen, klonken twintig jaar geleden vrijwel één op één door in de discussies over internet: afhankelijkheid van technologie, macht bij enkele grote spelers, privacy, desinformatie, de invloed op werk. Een deel werd werkelijkheid. En tegelijk bleek internet enorm waardevol.
Dat tweezijdige beeld is de houding die AI ook nu vraagt: kritisch blijven en de kansen blijven zien. De Europese AI-Act kwam langs als eerste stap richting verantwoord gebruik, net als de milieu-impact van steeds krachtigere modellen.
De rol van de ESG-manager verschuift
Mark van Loon liet zien hoe AI veel van het werk rond rapportage, data en compliance kan versnellen, waardoor ruimte ontstaat voor een strategischere rol. De ESG-manager van de toekomst is regisseur van AI-initiatieven, vertaler van data naar inzicht, en verbinder tussen duurzaamheid, technologie en business. Overal kwam dezelfde vraag terug: waar ligt het eigenaarschap van AI, en hoe regel je goede governance?
AI als denkpartner
Anne Rademaker toonde aan de hand van praktijkvoorbeelden hoe AI opschuift van handige assistent naar denkpartner. De echte winst zit in de complexe vraagstukken, waar mens en AI elkaar versterken; bij routinevragen voegt AI veel minder toe. Denk aan het interpreteren van wet- en regelgeving, het versnellen van rapportages, Digital Product Passport-trajecten, snel PPWR-wetgeving toepasselijk maken en het vertalen van data naar concrete acties. Opnieuw bleek dat de techniek zelden de bottleneck is. Het verschil zit in mensen, en in hoe je AI in de organisatie verankert.
De mens blijft aan zet
Mildred Hofkes bracht het gesprek naar goed bestuur in het AI-tijdperk. Vanuit haar model voor Collective Stakeholder Intelligence stelde ze de vraag hoe je voorkomt dat technologie leidend wordt in plaats van ondersteunend. Volgens haar komt een duurzame transitie er alleen als mensen elkaar opzoeken. Technologie kan versnellen en ondersteunen; de richting bepalen mensen.
In drie deelsessies verkenden de deelnemers dat vanuit het individu, de organisatie en de waardeketen. Steeds keerde dezelfde balans terug: AI biedt echte kansen voor efficiëntie en analyse, zolang je kritisch blijft op de kwaliteit van de uitkomsten en op afhankelijkheid.
Tot slot
Voor de meeste organisaties draait het niet meer om de keuze óf ze AI gebruiken. De echte vraag is hoe je het verantwoord en waardevol doet. De sprekers waren het op één punt eens: AI en menselijk vernuft horen samen te werken, niet te concurreren.