Dezelfde verpakking kan voor het ene bedrijf een berg verplichtingen betekenen en voor het andere bijna niets. Het verschil zit niet in de verpakking, maar in je rol. En juist die rol schatten veel bedrijven verkeerd in. De importeur die ervan uitgaat dat zijn buitenlandse leverancier het wel regelt. De webshop die denkt: “wij verkopen alleen maar door.”
In dit artikel leggen we uit welke rollen de PPWR onderscheidt, wanneer je fabrikant bent, wanneer je producent bent en welke verplichtingen daarbij horen. We baseren ons op de definities in de verordening zelf, Verordening (EU) 2025/40, met name Art. 3. Dit artikel is een verdieping bij ons overzicht van de nieuwe Europese verpakkingsverordening.
De economische rollen op een rij
De PPWR kent een aantal economische rollen, de marktdeelnemers in de keten. Die bepalen vooral de productkant: voldoet de verpakking aan de eisen, en wie controleert dat.
| Rol | Wanneer ben je dit? | Belangrijkste plicht |
| Fabrikant | Je vervaardigt een verpakking of verpakt product, of laat dat doen, en brengt het onder je eigen naam of merk op de markt | Productconformiteit: recyclebaarheid, recycled content, technische documentatie, conformiteitsverklaring, etikettering |
| Importeur | Je haalt verpakking of verpakte producten van buiten de EU en brengt ze op de Europese markt | Controleren of de fabrikant aan de eisen voldoet; vaak ben je daarnaast producent voor de UPV |
| Distributeur | Je maakt verpakking op de markt verkrijgbaar, zonder fabrikant of importeur te zijn | Zorgplicht: controleren op juiste markering en documentatie |
| Fulfilmentdienstverlener | Je verzorgt opslag of verzending zonder eigenaar van de goederen te zijn | Faciliterende plichten: controleren of je opdrachtgever voldoet |
| Onlineplatform of marktplaats | Je faciliteert verkoop op afstand aan consumenten in de EU | Eigen verantwoordelijkheid onder de PPWR (Art. 45) |
| Gemachtigde vertegenwoordiger | Je vervult namens een buitenlandse fabrikant bepaalde verplichtingen in de EU (Art. 17) | Functie, geen aparte uitkomst: je neemt verplichtingen van de fabrikant over |
Producent staat bewust niet als losse rij in deze tabel. Het is geen economische rol uit dit rijtje, maar een aparte status voor de afvalfase. Eén bedrijf kan dus tegelijk fabrikant uit deze tabel zijn én producent voor de UPV, of het een wel en het ander niet.
Wanneer ben je fabrikant?
Een fabrikant is een natuurlijke of rechtspersoon die een verpakking of verpakt product vervaardigt, of laat ontwerpen of vervaardigen, en deze onder zijn eigen naam of merk op de markt brengt. De nadruk ligt niet op de fysieke productie, maar op de controle over het ontwerp, de specificaties en de merknaam.
Voorbeeld. Bedrijf A ontwerpt een verpakking voor een eigen merk koffie. Een externe verpakkingsleverancier produceert de verpakking fysiek. Bedrijf A is dan de fabrikant, de leverancier slechts contractfabrikant.
Wanneer ben je producent?
De definitie van producent is gekoppeld aan de UPV-regels en wordt per lidstaat beoordeeld. Een producent is doorgaans de partij die een verpakking of verpakt product voor het eerst in een lidstaat beschikbaar stelt, die importeert van buiten de EU, of die via afstandsverkoop rechtstreeks aan eindgebruikers in een lidstaat verkoopt. Je kunt dus in het ene land wel producent zijn en in het andere niet. Drie herkenbare situaties:
Voorbeeld 1: Nederlandse fabrikant. Een Nederlandse onderneming produceert en verkoopt verpakte producten in Nederland. Zij is fabrikant én producent in Nederland.
Voorbeeld 2: export naar Duitsland. Dezelfde onderneming verkoopt via een webshop ook rechtstreeks aan Duitse consumenten. Zij blijft fabrikant, en wordt daarnaast producent in Duitsland. Dat betekent registratieplicht in het Duitse verpakkingsregister.
Voorbeeld 3: importeur. Een Nederlandse distributeur importeert verpakte producten uit China. De Chinese onderneming kan de fabrikant zijn, maar de Nederlandse importeur wordt de producent voor de Nederlandse UPV-verplichtingen.
Wat betekenen die rollen concreet?
Ben je fabrikant, dan moet je aantonen dat je verpakking aan de producteisen voldoet: recyclebaar, met het vereiste gerecyclede materiaal en met zo min mogelijk materiaalgebruik. Je legt dat vast in technische documentatie en een EU-conformiteitsverklaring, en je zorgt voor de juiste etikettering. Wat die eisen precies inhouden, lees je in ons artikel over de PPWR-eisen.
Ben je producent, dan registreer je je voordat je verpakking op de markt brengt, doe je periodiek aangifte van de hoeveelheid en het soort verpakking dat je op de markt hebt gebracht, en betaal je een afvalbeheerbijdrage die de kosten van inzameling en verwerking dekt.
Val je onder beide rollen, dan stapelen de plichten zich op. Dat is voor veel merkeigenaren het geval.
Buitenlandse bedrijven en de gemachtigde vertegenwoordiger
Zit je bedrijf buiten de EU, maar breng je hier wel verpakking of verpakte producten op de markt? Dan kun je een gemachtigde vertegenwoordiger nodig hebben: een partij die in de EU gevestigd is en namens jou de verplichtingen vervult. Dit is geen aparte rol met een eigen uitkomst, maar een functie. De plichten verdwijnen niet, ze worden ingevuld door iemand die hier gevestigd is.
Drie misverstanden die we vaak tegenkomen
“Ik importeer alleen, dus mijn leverancier is verantwoordelijk.” Breng jij een product van buiten de EU op de Europese markt, dan ben jij in de regel degene die het op de markt brengt. De plichten liggen bij jou, niet bij je buitenlandse leverancier.
“Wij verkopen alleen door, dus dit is niet van ons.” Verkoop op afstand en online platforms vallen nadrukkelijk onder de PPWR. Een marktplaats die verkoop aan consumenten in de EU faciliteert, krijgt een eigen verantwoordelijkheid.
“Wij zijn te klein, dit geldt vast niet voor ons.” Er bestaan beperkte uitzonderingen, maar die ruimte is smal en wordt eerder kleiner dan groter. Reken er niet te makkelijk op dat je eronderuit komt. Check je situatie.
Waar begin je?
Begin bij de vraag waarmee dit artikel opende: wat is mijn rol precies? Zonder die helderheid bouw je je hele voorbereiding op een aanname.
Twijfel je over je rol? De gratis PPWR-tool loopt de rolverdeling uit de verordening met je door, bepaalt apart of je voor Nederland producent bent, en laat zien welke taken daarbij horen. En uiteraard kun je bij ons ook terecht voor PPWR-advies.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een fabrikant en een producent onder de PPWR?
De fabrikant is verantwoordelijk voor de productconformiteit van de verpakking: recyclebaarheid, technische documentatie en de EU-conformiteitsverklaring. De producent is verantwoordelijk voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV): registratie bij het nationale register, rapportage en de financiering van het verpakkingsafval. Je kunt het een zijn zonder het ander, of allebei tegelijk.
Ik importeer alleen, ben ik dan ook verantwoordelijk?
In de regel wel. Jij brengt het product op de Europese markt, dus de plichten liggen bij jou. Voor de afvalfase word je in de praktijk vaak de producent in het land waar je invoert.
Geldt dit ook voor mijn webshop?
Ja. Online verkoop en marktplaatsen vallen nadrukkelijk onder de PPWR. Ook als je alleen doorverkoopt, kun je een eigen verantwoordelijkheid hebben.
Wat als ik buiten de EU gevestigd ben?
Dan heb je mogelijk een gemachtigde vertegenwoordiger in de EU nodig: een partij die hier namens jou de verplichtingen vervult.